SLAP lezyonu iyileşir mi ?

Ece

New member
SLAP Lezyonu İyileşir mi? MR Raporundan Daha Fazlasını Görmek Gerekiyor

SLAP lezyonu gerçekten iyileşir mi? Benim bu konudaki yaklaşımım

SLAP lezyonu konusunda araştırmaya başladığımda bende oluşan ilk izlenim şuydu: MR raporunda “SLAP tear” ya da “SLAP lezyonu” yazması, omzun mutlaka ameliyat edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Hatta konuya biraz daha derin bakınca, asıl meselenin “yırtık var mı?” sorusundan çok “Bu görüntü gerçekten şikâyetimin nedeni mi ve omzumu ne ölçüde etkiliyor?” sorusu olduğunu düşünüyorum.

Bunu özellikle vurguluyorum çünkü omuz MR'ları insanı gereğinden fazla endişelendirebiliyor. Raporu okuyan kişi “yırtık” kelimesini gördüğünde doğal olarak dokunun tamamen bozulduğunu ve kendiliğinden düzelmesinin mümkün olmadığını düşünebiliyor. Oysa SLAP lezyonlarında klinik tablo, yaş, spor alışkanlığı, travmanın şekli, biseps tendonunun durumu, omuzdaki diğer problemler ve kişinin günlük beklentileri birlikte değerlendirilmeli.

Benim bu konudaki en önemli gözlemim şu: SLAP lezyonunu sadece MR görüntüsünden okumak, oldukça eksik bir yaklaşım. Çünkü görüntüleme bulgusu ile kişinin yaşadığı ağrı ve fonksiyon kaybı her zaman birebir örtüşmeyebilir.

SLAP lezyonu nedir?

SLAP, İngilizce “Superior Labrum Anterior to Posterior” ifadesinin kısaltmasıdır. Omuz eklemindeki labrumun üst bölümünde, önden arkaya doğru uzanan bir hasarı ifade eder. Bu bölge aynı zamanda biseps kasının uzun başının omuz eklemine tutunduğu bölgeyle yakından ilişkilidir.

Özellikle tekrarlayan baş üstü hareketler yapan sporcularda, fırlatma sporlarında veya omuza yüksek kuvvet uygulayan kişilerde ortaya çıkabilir. Ancak her SLAP bulgusunun mutlaka belirgin bir travma sonucu meydana geldiğini düşünmek doğru değildir.

Yaş da burada önemli. Labrum zaman içerisinde doğal olarak değişebilir ve dejeneratif görüntüler ortaya çıkabilir. Dolayısıyla 20 yaşındaki bir sporcunun MR bulgusu ile 50 yaşındaki bir kişinin MR bulgusunu aynı şekilde yorumlamak doğru olmaz.

Buradaki kritik nokta şu: MR'da görülen anatomik değişiklik ile ağrının gerçek nedeni aynı şey olmayabilir.

Peki SLAP lezyonu kendi kendine iyileşebilir mi?

Burada “iyileşmek” kelimesini biraz dikkatli kullanmak gerekiyor.

Eğer iyileşmekten kastımız “MR'daki yırtık tamamen anatomik olarak eski haline döner mi?” ise bunun garantisini vermek mümkün değildir. Özellikle labrumdaki belirli yırtıkların konservatif tedaviyle anatomik olarak tamamen yeniden birleşeceğini söylemek bilimsel açıdan doğru olmaz.

Fakat iyileşmeyi “ağrının azalması, hareketin düzelmesi, omuzun güçlenmesi ve kişinin günlük hayatına veya sporuna dönmesi” şeklinde tanımlıyorsak durum oldukça farklıdır.

SLAP lezyonlarında cerrahi dışı tedavinin önemli bir yeri vardır. Ulusal Atletik Antrenörler Birliği'nin SLAP yaralanmalarıyla ilgili klinik önerilerinde, özellikle baş üstü sporcularda cerrahiden önce yaklaşık 3-6 aylık cerrahi dışı tedavinin değerlendirilmesi öneriliyor. Bu yaklaşım; hareket açıklığının düzeltilmesi, rotator manşet ve kürek kemiği çevresindeki kasların güçlendirilmesi, dayanıklılık ve nöromüsküler kontrolün geliştirilmesini içeriyor.

Yani bazı kişilerde “yırtık ortadan kalkmasa bile omuzun düzelmesi” mümkündür.

Bence bu ayrım, SLAP konusunda yapılan tartışmaların en önemli noktalarından biri.

Fizik tedavi neden bu kadar önemli?

SLAP tanısı alan bazı kişiler ilk anda “Benim labrumum yırtılmış, fizik tedavinin ne faydası olacak?” diye düşünebiliyor.

Aslında fizik tedavinin amacı her zaman yırtığı MR görüntüsünde ortadan kaldırmak değildir.

Amaç, omzun fonksiyonunu mümkün olduğunca düzeltmektir. Omuz çevresindeki kasların koordinasyonu, rotator manşet gücü, skapular kontrol, hareket açıklığı ve özellikle kişinin yaptığı işe veya spora özgü hareket kalitesi üzerinde çalışılır.

Bu yaklaşımın güçlü tarafı, cerrahinin risklerini taşımadan önce daha düşük riskli bir seçeneğin denenmesine olanak vermesidir. Zayıf tarafı ise sabır gerektirmesidir. Birkaç haftalık egzersizden sonra “olmadı” demek çoğu zaman erken olabilir.

Üstelik egzersiz programının kişiye özel olması gerekir. İnternetten rastgele omuz egzersizleri seçmek ile deneyimli bir fizyoterapistin değerlendirmesi sonucunda hazırlanan program aynı şey değildir.

Ameliyat gerektiğinde durum neden bu kadar tartışmalı?

SLAP tedavisinin en tartışmalı tarafı cerrahi seçenektir. Çünkü tek bir ameliyat yöntemi herkes için doğru değildir.

Bazı hastalarda SLAP onarımı düşünülebilir. Bazı durumlarda biseps tenodezi gündeme gelebilir. Bazı tiplerde debridman gibi farklı yaklaşımlar değerlendirilebilir.

Üstelik yaş tek başına karar kriteri olmamalı. Hastanın yaptığı spor, omzun kullanım şekli, biseps tendonunun durumu, eşlik eden rotator manşet sorunları ve omuz instabilitesi gibi faktörler de önemlidir.

Örneğin 2022 yılında yayımlanan bir sistematik derleme, 40 yaşın altındaki hastalarda SLAP onarımı ile biseps tenodezini karşılaştıran dört çalışmayı ve toplam 274 hastayı değerlendirdi. Ağrı, fonksiyon ve memnuniyet açısından iki yöntem arasında belirgin fark bulunmazken, derlemede biseps tenodezi grubunda spora dönüş oranlarının daha yüksek ve yeniden ameliyat oranlarının daha düşük olduğu bildirildi. Ancak çalışmaların çoğunun erkek ve sporcu hastalardan oluşması gibi sınırlılıklar da vardı.

Bu sonuç “her genç hastaya tenodez yapılmalıdır” anlamına gelmiyor. Tam tersine, kanıtın neden kişiselleştirilmiş karar vermeyi gerektirdiğini gösteriyor.

“Ameliyat oldum, neden hâlâ ağrıyor?” sorusu

Bence forumlarda en çok konuşulması gereken konulardan biri de bu.

SLAP onarımı yapılan bir kişinin ağrısının devam etmesi, otomatik olarak ameliyatın başarısız olduğu anlamına gelmez. Omuzda eşlik eden başka bir patoloji olabilir, rehabilitasyon yetersiz olabilir, hareket kısıtlılığı gelişmiş olabilir veya ağrının kaynağı aslında biseps tendonu ya da başka bir omuz yapısı olabilir.
 
Üst